Czerwony Szlak
Czyli Główny Szlak Świętokrzyski imienia Edmunda Massalskiego, wytyczony w 1926 roku przez Edmunda Massalskiego i Kazimierza Kaznowskiego, liczy dziś 105 kilometrów i pozostaje najdłuższą oraz najbardziej rozpoznawalną trasą pieszą Gór Świętokrzyskich.
Prowadząc przez Pasmo Jeleniowskie, Łysogóry i Pasmo Masłowskie, szlak łączy najważniejsze krajobrazy regionu – od gołoborzy Łyśca po spokojne, leśne grzbiety północnej części gminy Miedziana Góra. To trasa wyżynna, dostępna dla szerokiego grona wędrowców, pozwalająca w rytmie marszu doświadczyć tego, co w Górach Świętokrzyskich najbardziej charakterystyczne: przestrzeni, ciszy i wielowiekowej relacji człowieka z krajobrazem.
Miedzianogórski odcinek
To gotowy scenariusz na dzień w terenie: start w Tumlinie, szybkie wejście w las i podejście na Górę Grodową z „Kręgami Kamiennymi” i kaplicą Przemienienia Pańskiego. Po drodze masz wszystko, co w Świętokrzyskiem najlepsze w pigułce: legendy i ślady dawnych wierzeń, kamieniarską historię zapisaną w piaskowcu oraz szerokie otwarcia widokowe, które nagradzają każdy krok.
Dalej robi się jeszcze ciekawiej: dąb Grodek, nieczynny kamieniołom Wykień z „pomnikiem studenta”, wejście na Górę Wykieńską i zaskakujące, surowe Piekło Miedzianogórskie – skalny labirynt jak z innego świata. To trasa, którą da się przejść jednym ciągiem, ale równie dobrze „dawkować” w etapach: raz pod historię, raz pod widoki, a innym razem po prostu po ciszę lasu.
Rozpocznijmy wędrówkę
Rozpocznijmy wędrówkę od Góry Grodowej – jednego z najbardziej charakterystycznych punktów miedzianogórskiego odcinka czerwonego szlaku. Już po kilku minutach marszu wchodzimy w las, gdzie trasa prowadzi łagodnym podejściem na wzniesienie będące od wieków ważnym miejscem kultowym i orientacyjnym w terenie.
Na szczycie czekają Kręgi Kamienne oraz kaplica Przemienienia Pańskiego, wzniesiona z miejscowego piaskowca w centralnym punkcie dawnego założenia obrzędowego. Z Grodowej dobrze widać ślady dawnej działalności kamieniarskiej – czynne i nieczynne kamieniołomy – które przez stulecia dostarczały kamień do budowy świątyń, dworów i obiektów przemysłowych regionu.
Kamieniołomy na Grodowej
Piaskowce z Tumlina od wieków kształtowały krajobraz i historię tej części Gór Świętokrzyskich. Wydobywany tu kamień trafiał do lokalnych budowli, wielkich realizacji architektonicznych i przemysłu, a tradycja kamieniarska dawała pracę całym pokoleniom mieszkańców. Dziś, obok czynnej kopalni i nieczynnych wyrobisk, spotykają się tu geologia dawnych pustyń, ślady prehistorycznych zwierząt oraz materialne świadectwa pracy człowieka — zapisane w skale, krajobrazie i lokalnej pamięci.
Kamieniołom Wykień
Kamieniołom Wykień jest miejscem, w którym krajobraz mówi ciszej, ale dłużej zostaje w pamięci. Wciśnięty w leśne zbocze Góry Wykieńskiej, nie dominuje nad otoczeniem, lecz stopniowo się w nie wtapia. Dawne wyrobisko piaskowca odsłania tu surową strukturę skały, kontrastującą z miękką linią drzew i spokojem leśnych ścieżek. To przestrzeń, w której łatwo zauważyć, jak działalność człowieka z czasem staje się częścią naturalnego pejzażu — bez spektakularnych form, za to z wyraźnym śladem historii zapisanej w skale i ukształtowaniu terenu.
Pomnik przyrody Piekło
na Górze Kamień
Pomnik przyrody Piekło na Górze Kamień zachwyca surowym krajobrazem skalnym, który od lat pobudza ciekawość i rodzi lokalne opowieści. Charakterystyczne formacje skalne, ukryte wśród drzew, tworzą przestrzeń dziką i nieoczywistą — inną niż klasyczne leśne ścieżki. To miejsce, gdzie łatwo zwolnić krok, rozejrzeć się uważniej i poczuć, że przyroda rządzi się tu własnymi prawami. Piekło nie straszy — raczej intryguje i przypomina, jak różnorodny potrafi być krajobraz Gór Świętokrzyskich.
Kamieniołom Ciosowa
Kamieniołom w Ciosowej to jedno z najbardziej charakterystycznych miejsc poprzemysłowych w gminie Miedziana Góra. Dawniej intensywnie eksploatowany, dziś przyciąga monumentalnymi ścianami skalnymi i otwartą przestrzenią, która robi wrażenie o każdej porze roku. To miejsce, gdzie łatwo dostrzec geologiczną historię regionu zapisaną w odsłoniętych warstwach skał, a jednocześnie zobaczyć, jak przyroda stopniowo odzyskuje teren. Kamieniołom Ciosowa nie jest klasyczną atrakcją — to przestrzeń do obserwacji, refleksji i spokojnego odkrywania.
A może jeszcze dalej
Jeśli po przejściu miedzianogórskiego odcinka wciąż będziesz mieć ochotę na więcej, czerwony szlak poprowadzi dalej przez gminę Strawczyn i szczyty Baranią Górę, Widomą oraz Siniewską Górę, aż do Perzowej i Kuźniackiej Góry. Finałem wędrówki są Kuźniaki – 105. kilometr Główny Szlak Świętokrzyski – miejsce, które dla jednych jest metą długiej wyprawy, a dla innych początkiem kolejnej przygody.